Waar komt eigenlijk onze elektriciteit vandaan? En het gas dat we dagelijks gebruiken om te koken of te verwarmen? De Belgische energiemarkt is een vrije markt: iedereen kan dus zelf kiezen bij welke energieleverancier hij stroom of aardgas afneemt. Maar die leveranciers wekken niet allemaal zelf voldoende energie op om al hun klanten te bevoorraden. Daarom kopen ze een deel van hun energie aan op de internationale markten.
Hoe dat precies werkt, waar die energie vandaan komt én waarom de prijzen de laatste tijd zo sterk schommelen, is niet altijd even duidelijk. In deze blog leggen we je op een eenvoudige manier uit hoe de energiemarkt in elkaar zit en wat er schuilgaat achter de stijgende energieprijzen.
De Belgische energiemarkt
Vooraleer jij de wasmachine kan opzetten, je soep kan laten koken of je verwarming een graadje hoger kan draaien, leggen elektriciteit en aardgas een hele weg af. Van de producent naar de consument, maar met heel wat tussenstops.
1. De producenten van elektriciteit en aardgas
Producenten wekken energie op die ze leveren aan het elektriciteitsnetwerk. Sommige energieleveranciers beheren zelf windmolenparken en kunnen zo hun eigen elektriciteit opwekken. Niet elke energieleverancier is echter altijd een producent. Er zijn ook leveranciers die een deel energie zelf produceren, maar daarnaast ook nog energie aankopen.
En heb je zonnepanelen op je dak liggen? Dan plaats je het overschot aan stroom dat je zonnepanelen opwekken, maar je zelf niet gebruikt, op het net. De leveranciers betalen je daarvoor soms een kleine vergoeding, de injectievergoeding of terugleververgoeding. Let op, je dient daar wel een injectiecontract voor af te sluiten.
2. De energietransporteurs en distributienetwerken
De in binnen- of buitenland aangekochte energie wordt daarna getransporteerd via het hoogspanningsnet (Elia – elektriciteit) en het hogedrukgasnet (Fluxys – aardgas). Elia en Fluxys verdelen deze energie over de regionale distributienetwerken, zoals netbeheerder Fluvius in Vlaanderen. In Brussel en Wallonië zijn er andere netbeheerders. Fluvius zorgt ervoor dat:
- de energie van het hoogspanningsnet of hoge druk-gasnet omgezet wordt naar laagspanning en lagedruk-gasleidingen;
- de bruikbare energie tot bij jou thuis komt;
- je meterstanden worden opgenomen wanneer je een analoge meter hebt;
- jouw energiemeter geplaatst wordt en voorziet vervanging indien nodig;
- het elektriciteitsnetwerk wordt onderhouden.
3. De energieleveranciers
Tenslotte zijn er de energieleveranciers, de bedrijven waarbij consumenten hun aardgas en elektriciteit aankopen. Hoe de leveranciers energie zelf aankopen is soortgelijk aan een groothandelsmarkt. Vergelijk het met de eigenaar van een kledingwinkel die de kleding voor het nieuwe seizoen gaat aankopen in de groothandel. Dat betekent dat de elektriciteitsleveranciers de elektriciteit en het aardgas aankopen aan prijzen die kunnen veranderen. Dat is het economische principe van vraag en aanbod: is er veel van iets, dan is het goedkoop. Maar is er weinig aanbod, dan stijgt de prijs. Prijzen kunnen veranderen door bijvoorbeeld geopolitieke veranderingen, oorlogen of natuurrampen.
Wat bepaalt de prijs die je betaalt voor energie?
De prijs die je betaalt voor je energie is grotendeels afhankelijk van de prijs die de energieleveranciers betalen op hun groothandelsmarkt, maar ook van de marge die de leverancier hieraan toevoegt. Deze marge wordt bepaald door je leverancier en verschilt per contract. Via de groepsaankoop energie zorgen we er voor dat de marge die de winnende leverancier neemt – en die ongewijzigd blijft tijdens de looptijd van het 1-jarig energiecontract – zo laag mogelijk is.
Verder bestaat de prijs die je betaalt nog uit heffingen en nettarieven. De nettarieven bestaan uit de distributie- en transportkosten voor elektriciteit en gas. Ook de meterhuur en het prosumententarief (voor gebruikers van zonnepanelen met een analoge meter) maken deel uit van de nettarieven. De heffingen bestaan uit de Bijdrage op Energie, de Federale Accijns en de Bijdrage Energiefonds.
Goed om te weten
De nettarieven worden bepaald door je netbeheeder en de heffingen door de overheid. Elke leverancier is verplicht om deze kosten integraal en transparant aan je door te rekenen. Bij elk energiecontract en bij elke energieleverancier krijg je dan ook dezelfde nettarieven en heffingen aangerekend. Veranderen van energiecontract of van energieleverancier kan dus nooit voor voordeligere nettarieven en heffingen zorgen.
Een oogje in het zeil: CREG en VNR (vroeger bekend als VREG)
Sinds 2003 is de Vlaamse energiemarkt een vrije markt. Iedere consument is vrij om een contract af te sluiten bij een energieleverancier naar keuze. De CREG (Commissie voor de Regulering van de Elektriciteit en het Gas) is een federaal organisme voor de regulering van de elektriciteits- en aardgasmarkt. De VNR is de Vlaamse nutsregulator. Zij houden een oogje in het zeil, om ervoor te zorgen dat alle energieleveranciers zich aan de geldende regels houden. De regulatoren geven ook advies aan de overheden en keuren de tarieven van energie goed.
Stijgende prijzen?
Voel je dat aan je factuur? Nee, nog niet meteen. De meeste leveranciers werken met een voorschotfactuur en berekenen het bedrag dat je maandelijks betaalt op basis van een gemiddelde prijs over de toekomstige prijzen.
Je kan bij de energieleveranciers je voorschotbedrag zelf aanpassen. Let op, wanneer je voorschotfactuur jouw werkelijke verbruik niet gedekt heeft, zal je moeten bijbetalen op je jaarlijkse afrekening. Denk dus twee keer na alvorens je voorschotbedrag te verlagen!
Op zoek naar een voordeliger tarief?
Misschien betaal je vandaag wel te veel voor energie. Maar hoe kom je dat te weten? Door je in te schrijven voor de groepsaankoop energie krijg je een persoonlijk voorstel en ontdek je hoeveel je kan besparen. Het ideale moment om te vergelijken. Inschrijven voor de groepsaankoop energie is gratis en vrijblijvend: klik hier!
